ایل پنیانشین
ایل پنیانشین یکی از ایلات کرد کوچ نشین استان آذربایجان غربی است که دارای تعداد۷۰۷۳ خانوار می*باشد که محل قشلاق آنها شهرستان*های سلماس و خوی و محل ییلاق آنها نوار مرزی ایران و ترکیه قرار دارد. امروزه این ایل بیشتر یکجانشین شده*اند و در شهرهای خوی و سلماس ساکن شده اند . این ایل به زبان کردی کرمانجی تکلم می*کنند .
ایل پیران
ایل پیران یکی از ایلات کرد مکری کوچ نشین استان آذربایجان غربی است. که محل قشلاق آنها شهرستان پیرانشهر و محل ییلاق آنها نوار مرزی ایران و عرق است.
ایل جمور
ایل جمور (ایلات جمهور یا ایل جمیر)، از طوایف چادرنشین کرد استان همدان، اغلب چادرنشینان ایل جمیر در فصل تابستان به همدان و کردستان می*روند و از استان کرمانشاه به عنوان راه عبور استفاده می*کنند.
جمورهای همدان، از طوایف باجلانی محسوب می شوند. باجِلان، یک گروه ایلی-عشایری از کردها است که در سرزمین ایران و عراق پراکنده*اند. طایفه های جمور (جمیر): شاه ویسی . براز. گومه. عبدلی. جعفری. کرمی. چراغی.


ایل دنبلی
ایل دنبلی یکی از ایلات مهم کرد (ترک زبان) در آذربایجان غربی و در نزدیکی خوی و سلماس است
ایل زرزا
ایل زَرزا یکی از ایلات کرد کوچ نشین استان آذربایجان غربی است. محل قشلاق آنها شهرستان اشنویه و محل ییلاق آنها مراتع ییلاقی کیله شین در ارتفاعات و مراتع ییلاقی شهرستان اشنویه قرار دارد.
ایل سادات
ایل سادات یکی از ایلات کرد کوچ نشین ( ۲۱۰ خانوار ) استان آذربایجان غربی است. محل قشلاق آنها شرق شهرستان مهاباد و محل ییلاق آنها جنوب شرق شهرستان شاهین*دژ در مراتع سلیم خان قرار دارد.
ایل شوهان
ایل شوهان یا (ایل شواان) یکی از بزرگترین ایلهای کرد استان ایلام است. محل اصلی این ایل دهستان شوهان در جنوب ارکواز ملکشاهی ۷۰ کیلومتری ایلام است ولی بسیاری از اهالی آن ساکن شهرستان ایلام، شهرستان مهران و شهرستان ملکشاهی هستند. زبان آنها کردی شوهانی (کردی کرمانجی) و مذهبشان شیعه است.
این ایل شامل طایفه*های فلک، صفر لکی، بلوچ، شرف، قیطول، کاوری، کلای وند و… است. طایفه صفرلکی یکی از طایفه*های این ایل است. این طایفه شامل سه تیره خامپه، عینکه و علی عبدالله*است. ییلاق ایل مزبور در تهته و خوشول و قشلاق اش در بلوطسان است. ایل شوهان یکی از ایلهای ساکن در استان ایلام ایران و کردستان عراق است. این ایل شامل طایفه*های فلک، صفر لکی، بلوچ، شرف، قیطول، کاوری، کلای وند و… است.
در کردستان عراق در شمالغربی سلیمانیه و شمالشرقی کرکوک و در استان ایلام محل اصلی این ایل دهستان شوهان در جنوب ارکواز ملکشاهی ۷۰ کیلومتری ایلام است. ولی بسیاری از اهالی آن ساکن شهرستان ایلام، شهرستان مهران و شهرستان ملکشاهی هستند. زبان آنها کردی فیلی (با تفاوت اندک در ادای الفاظ و کلمات) و مذهبشان شیعه است.
ایل عمارلو
عمارلو، ایل کرمانجی است که بخشی از ایل بزرگ زعفرانلو شناخته می شوند ( احتمالا یکی از نشیمنگاه*های ایل زعفرانی، دیر زعفران بوده است ) و به دعوت شاه عباس بزرگ صفوی از مناطق کرمانج زبان به ورامین آمدند؛ اما پس از دو سال برای آرام کردن خراسان و بیرون راندن مهاجمان ازبک داوطلبانه رو به سوی خراسان نهادند.
بعدها در زمان نادر شاه افشار برای دفاع از ایران در برابر قوای روسیه تزاری حاضر شدند تا به کرانه*ها کوهستانی سفیدرود بیایند.
ایل مافی
ایل مافی از ایل*های کرد ایران در منطقه قزوین است.
ایل مموندی
ایل مموندی یکی از قدیمترین ایلهای کرد به* شمار میرود، پسمانده* قبیله* مروانیان هاست. ۹۰۰ سال پیش در منطقه* ممیوند در کنار شهر دیاربکر در کردستان ترکیه کنونی به* جنوب کردستان کوچ کردند، قسمت از انها در استان هولیر یا اربیل ساکن شدند، و قسمت از خانوادهای ایل مموندی به* لرستان رفتند ودر انجا ساکن شدند. و حدود ۷۰۰ سال پیش چند خانوار از ایل مموندی به* لرستان هجرت کردند و انجا به* ممیوند شهرت پیدا کردند
ایل قره*پاپاق
قاراپاپاق (قاراپاپاخ هم میگویند) یکی از ایل*های بورچالی ساکن در استان آذربایجان غربی ایران است. در سال ۱۲۴۰ ق. ایل قاراپاپاق از قفقاز به دشت پهناور سولدوز که امروزه نقده نام دارد وارد شد و در آن نشیمن گزید. نام «قارا*پاپاق» از زبان ترکی گرفته شده و به معنی «سیاه*کلاه» است.
ایل کره*سنی
کره سوننی یکی از ایلات (ترک کرد شده)، در آذربایجان غربی در اطراف خوی و سلماس. بعضی از طوایف آنها در دهستان کره*سنی بخش مرکزی شهرستان سلماس یکجانشین شده اند. ۱۷ روستا در اطراف سلماس، ۱۴ روستا در اطراف خوی و ۱۲ روستا در اطراف ارومیه کره*سنی*نشین هستند.
تعدادی از روستاهای کره*سنی*نشین اطراف سلماس عبارت*اند از:
شکریازی، ایسی سو، کانیان، وردان، آلا سورمه، شیرکی، سیلاب، هدر، حقوران، چیچک، ریک*آوا(ریک آباد)، سرهمریه(سرایملک)، شیدان، قولان، ینگجه، آغ*زیارت، شوریک. ایسی*سو در تقسیمات دهستانی در قسمت کناربروژ قرار دارد ولی کره*سنی نشین است.
ایل هرکی
هَرَکی یکی از ایل*های کوچ*نشین کرد است. بیشتر در منطقهٔ غربی استان آذربایجان غربی ایران ساکن است و زبان مردم این ایل کردی کرمانجی است. بزرگ خاندان ایل هرکی رشیدبیگ می*باشند.